Ερέτρια: Αρχαιολογικά ευρήματα φανερώνουν την εξέλιξή της από τη Νεολιθική εποχή

Κοντά στην αρχαία πόλη της Ερέτριας, στο νησί της Εύβοιας, η Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα (ΕΑΣΕ) σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Εύβοιας πραγματοποιούν ένα πρόγραμμα συστηματικής επιφανειακής έρευνας στην πεδιάδα της Ερέτριας.

Κατά την περίοδο 2021–2025, πραγματοποιήθηκαν επιφανειακές έρευνες στην πεδιάδα που εκτείνεται ανάμεσα στην αρχαία πόλη της Ερέτριας και το ιερό της Αρτέμιδος στην Αμάρυνθο. Σε έκταση 30τ.χλμ. καταγράφηκαν περισσότερες από 200 κατασκευές και συλλέχθηκαν εκατοντάδες ευρήματα, υλικά τεκμήρια μιας ανθρώπινης παρουσίας από την Προϊστορική έως τη Μεσαιωνική εποχή. Τα αποτελέσματα της έρευνας παρέχουν νέα στοιχεία για την εξέλιξη του τοπίου σε βάθος χρόνου, συμβάλλοντας στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι τοπικές κοινότητες αξιοποίησαν το φυσικό τους περιβάλλον και τους διαθέσιμους πόρους. Παράλληλα, η έρευνα φωτίζει πτυχές του αγροτικού τοπίου, της γεωργίας και των αρχαίων οδικών δικτύων, επιτρέποντας τη μελέτη της ανάπτυξης της πόλης της Ερέτριας και της ένταξης του μεγάλου ιερού της Αρτέμιδος στο αρχαίο τοπίο.

Η μεθοδολογία της επιφανειακής έρευνας

Στο πεδίο, τα επιφανειακά ευρήματα (θραύσματα κεραμικής και κεράμων, λίθινα εργαλεία) καταγράφονται, γεωαναφέρονται και τοποθετούνται σε Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών (GIS), με σκοπό την ακριβή χαρτογράφηση της συγκέντρωσης των αρχαιολογικών ευρημάτων. Στην έρευνα αξιοποιούνται επίσης σύγχρονες τεχνολογίες, όπως η τηλεπισκόπηση μέσω LiDAR, η οποία καθιστά δυνατή την ανίχνευση αρχαιολογικών καταλοίπων που βρίσκονται κάτω από τη βλάστηση (όπως τοίχων, αναβαθμίδων και αρχαίων οδών).

Νέα δεδομένα

Ο συνδυασμός επιτόπιων παρατηρήσεων και τεχνολογικών μεθόδων αποκάλυψε ένα σύνθετο δίκτυο: δέκα περίπου οικισμοί που ερμηνεύονται ως αρχαίοι δήμοι, αγροικίες, νεκροταφεία, λατομεία, λαξευτά ελαιοτριβεία, μεσαιωνικά παρεκκλήσια και τμήματα αρχαίων οδικών αξόνων. Οι έρευνες αυτές προσφέρουν μια νέα ανάγνωση του τοπίου και των ιστορικών διεργασιών που το διαμόρφωσαν ανά τους αιώνες, παρέχοντας πολύτιμα δεδομένα για πτυχές όπως η οικολογία, η γεωργία, η οικιστική ανάπτυξη, η οικονομία, οι μεταφορές, οι εμπορικές ανταλλαγές και η κοινωνική συνοχή. Παράλληλα, αποτελούν εργαλείο προστασίας μιας πολιτιστικής κληρονομιάς που απειλείται από τη σύγχρονη αστικοποίηση.

Συνδυάζοντας τα αποτελέσματα της επιφανειακής έρευνας με εκείνα που προέρχονται από τις ανασκαφικές έρευνες στην πόλη της Ερέτριας και το ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος, οι αρχαιολόγοι σχηματίζουν πλέον ένα μοναδικό σύνολο δεδομένων για τη μελέτη της εξέλιξης της περιοχής από το τέλος της Νεολιθικής εποχής έως τη νεότερη περίοδο (19ος αι.).

Σε κάθε ερευνητική περίοδο συμμετείχαν αρχαιολόγοι, γεωμορφολόγοι αλλά και φοιτητές αρχαιολογίας από την Ελβετία, την Ελλάδα και άλλα ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια. υπό την καθοδήγηση έμπειρων ερευνητών, οι νέοι αρχαιολόγοι συμμετέχουν σε όλα τα στάδια, από τη συλλογή των δεδομένων έως την ανάλυσή τους.

Διεύθυνση ερευνητικού προγράμματος: A. Γ. Σίμωσι (Επίτιμη Έφορος Αρχαιοτήτων), S. Fachard (ΕΑΣΕ). Υπεύθυνοι στο πεδίο: O. Κυριαζή(ΕΦΑΕΥΒ), Ch. Chezeaux (ΕΑΣΕ).